Conflicten snel en efficiënt oplossen

Bemiddeling in opmars

Herkent u dit? U hebt nog maar net een oprit en een terras aangelegd voor een klant, wanneer ze beginnen verzakken omwille van een verkeerde inschatting van de ondergrond. Geen zwart-witverhaal, want een andere aannemer zorgde voor de fundering. Maar wel één dat u het liefst zo snel en zo goed mogelijk wilt opgelost zien, om uw factuur betaald te krijgen en uw reputatie te vrijwaren. Dan zijn de logge procedureslagen van een rechtbank misschien niet de oplossing die u zoekt. Met bemiddeling kan u waarschijnlijk veel meer bereiken op veel kortere termijn. Het is een gestructureerde manier om escalatie te vermijden, de werf opnieuw in beweging te krijgen en commerciële schade te beperken. Benieuwd?

Valérie Couplez - 15 april 2026

Creatievere oplossing

Bemiddeling is een manier om buiten de rechtbank om tot een oplossing te komen. Niet door zomaar naast en door elkaar te praten. Neen, net als in de rechtbank zijn er spelregels om te volgen, maar die zijn er net op gericht om tot een constructieve dialoog te komen. “Het draait bij een bemiddeling niet om wie gelijk heeft of wie fout zat, je hoeft geen bewijslast aan te brengen. Het uitgangspunt is dat alle partijen aan tafel elkaar echt horen en vervolgens zelf een oplossing uitwerken die voor iedereen werkt."

Daarbij hoeft niet enkel in euro’s gerekend te worden, men kan heel creatief zijn om dat draagvlak te creëren”, vertelt advocate en erkend bemiddelaar Stefanie Claeys van kantoor NOMA in Brugge. Ze grijpt terug naar het voorbeeld hierboven van het terras. In plaats van het volledige terras weer uit te breken en een nieuwe ondergrond aan te brengen, wat alle partijen veel tijd en geld had gekost, werd een technische oplossing gevonden om een laag ertussen aan te brengen. “Klant tevreden en aannemers tevreden. In 70% van de geschillen raken we er zo wel uit.”

Onbekend is onbemind

Maar wist u dat bemiddeling überhaupt bestond? Onbekend bleef lange tijd onbemind, wat verklaart waarom niet meer aannemers hun toevlucht nemen tot deze procedure gezien het succespercentage. “Vandaag is het in opmars. We zien dat steeds meer aannemers het in hun algemene voorwaarden opnemen: om bij problemen eerst bemiddeling te proberen. Ook in rechtbanken is er inmiddels aandacht voor met de oprichting van kamers voor minnelijke schikking: deels om de werkdruk te verlichten, deels omdat het geloof er is dat bemiddeling werkt.” Ook Claeys is een rasechte believer.

Bemiddelaar Stefanie Claeys schat dat na gemiddeld vier sessies (van ongeveer twee uur) de meeste zaken opgelost raken

“Ongeacht de aard en de inhoud van het geschil, bemiddeling is altijd beter. Altijd. Op voorwaarde dat partijen oprecht bereid zijn om samen aan tafel te gaan zitten. Het alternatief is lang wachten op je centen of om aan de volgende fase in een project te beginnen. Rechters zijn niet technisch aangelegd, waardoor er vaak een deskundige aangesteld moet worden. elke partij kan dan nog een eigen technische raad aanstellen … waardoor procedures aanslepen.”

Snel tot akkoord komen

Niet zo bij bemiddeling. Claeys schat dat na gemiddeld vier sessies (van ongeveer twee uur) de meeste zaken opgelost raken. “In minder dan een maand na de aanstelling zitten de partijen meestal voor me. De eerste sessie legt eigenlijk de basis. Dan doen alle partijen hun kant van het verhaal uit de doeken. Vaak is het water minder diep dan gedacht, maar zijn de posities verhard door bijvoorbeeld communicatieproblemen. Het is als bemiddelaar zaak om opties te zien om partijen weer dichter bij elkaar te brengen. Laat iedereen zijn grieven delen en nadenken over wat er voor hen persoonlijk nodig is om uit het conflict te raken.”

Dat kan ook om tussentijdse regelingen gaan. Als u de ruwbouwwerken heeft afgerond en de bouwheer die weigert te betalen om vermeende gebreken, dan kan het al een hele stap vooruit betekenen om de werf weer opgestart te krijgen. In functie van uw planning en van doorlopende kosten zoals stellingen. Een typisch bemiddelingsakkoord kan dan zijn: beperkte herstellingen onder voorbehoud van een onafhankelijke technische vaststelling en met gedeeltelijke vrijgave van de factuur.

Attitude maakt het verschil

Dat akkoord zal er sneller zijn dan in een rechtbank ooit kan. Bij die eerste sessie worden immers ook al de agenda’s samengelegd om de volgende vergaderingen vast te leggen. “Ik probeer dat tweewekelijks te doen, zodat het effectief vooruitgaat. Je moet het momentum vinden en vasthouden, als het nog vers in het hoofd zit bij iedereen. Maar je moet als bemiddelaar ook durven zeggen wanneer het stopt. Als niemand uit zijn egelstelling kruipt, zal je geen vooruitgang boeken. Soms hebben de geschillen al te lang aangesleept en is het geloof in een oplossing weggedeemsterd. Of zitten ze om de verkeerde redenen aan tafel: bemiddeling wordt helaas soms ingezet als uitstelmanoeuvre. Zonde want als je er met de juiste attitude instapt, kan het net veel verschil maken. Niemand komt voor zijn plezier bij me aankloppen: je moet er tijd in steken en je verdient niks aan die uren. Maar achteraf is iedereen doorgaans heel positief over het resultaat.”

Niet op de spits drijven

Claeys haalt er nog een ander voorbeeld bij van een aannemer die een totaalrenovatie uitvoerde. De kers op de taart was de afwerking van de buitengevel met crepi. Door problemen met de planning werd die echter steeds uitgesteld. Nochtans had de aannemer de klant op voorhand verzekerd dat crepi het beste in de zomer geplaatst wordt. Toen dat toch in de winter werd ingepland, had de klant daarover een opmerking gemaakt: is dit wel een goed moment?

“Het weer sloeg toen ook helemaal tegen, want uit het niks was er een geweldige regenbui die alle crepi van de muren regende. Dat het opnieuw moest gebeuren stond buiten kijf. Maar wat met de vlekken op de ramen? Drie gesprekken later heeft de aannemer voorgesteld ze te herlakken in plaats van te vervangen en werd een duidelijke nieuwe timing afgesproken. Je hebt als aannemer niet altijd alles in de hand. Maar als je nog samen door de deur wilt kunnen of samenwerken in de toekomst, dan is bemiddeling de perfecte manier om het conflict niet op de spits te drijven. Een handig instrument dan bij conflicten met bouwpromotoren.”

Tot tienmaal goedkoper dan rechtbank

Naast de snellere afhandeling en de hogere tevredenheid van iedereen aan tafel, is ook de lagere kostprijs een belangrijke troef om voor bemiddeling te kiezen. “Je moet enkel het uurloon van de bemiddelaar betalen. Dat ligt tussen 100 en 400 euro per uur. Klinkt veel, als je het aantal sessies en uren optelt, maar een peulenschil in vergelijking met de rechtbank. Voor het eventueel homologeren van het akkoord, komen er dan nog rolrechten bij (meestal 50 euro). Je kan je tijdens de sessies laten bijstaan door een advocaat maar dat is zeker geen verplichting, net omdat het principe van gelijkheid geldt (zie kaderstukje). Ik schat dat bemiddeling makkelijk tot tienmaal goedkoper uitvalt dan een gerechtelijke procedure aanspannen. Het zijn wel gemaakte kosten, als je er samen niet uitgeraakt en toch nog naar de rechtbank moet, dan zijn ze verloren”, waarschuwt Claeys wel.

Claeys: "Ik schat dat bemiddeling makkelijk tot tienmaal goedkoper uitvalt dan een gerechtelijke procedure aanspannen"

Lont uit het kruitvat

Toch ziet ze het belang van bemiddeling alleen nog toenemen. Vanaf januari 2027 wil de overheid een ombudsdienst voor bouw- en verbouwgeschillen oprichten. De ombudsdienst is op zich niet nieuw, maar was tot nog toe vrijblijvend voor bedrijven. Bedrijven hoefden dus niet in te gaan op de vraag tot bemiddeling. Vanaf januari zal dat wel het geval zijn. “Een goede evolutie”, vindt Claeys.

“Hoe meer methodes er komen om snel en effectief tot oplossing te komen, hoe beter. We moeten bemiddeling en bemiddelaars sneller durven inschakelen in de bouw. Conflicten escaleren omdat de partijen er anders in staan. Voor een particulier is de gezinswoning zijn belangrijkste bezit. Het is kostbaar, letterlijk en figuurlijk. Voor een aannemer is het belangrijk dat projecten vlot verlopen en de cijfers kloppen. Hij wil niet expres iets verkeerd doen, heeft ook geen tijd voor conflicten, maar soms gebeurt dat nu eenmaal. Die tegengestelde belangen geven vuurwerk. Wij bemiddelaars gaan niet in op de schuldvraag, we bepalen niet de oplossing, maar we halen de lont uit het kruitvat zodat ze die wel zelf kunnen vinden”, besluit Claeys.

Kenmerken van een bemiddeling
Om van een bemiddeling te spreken zijn er zes elementen nodig:
* Een erkend bemiddelaar
* De gesprekken zijn altijd vertrouwelijk: niks van wat er gezegd wordt, kan later tegen u gebruikt worden
* Bemiddeling is vrijwillig. Iedereen zit er, omdat ze er willen zitten, omdat ze het probleem willen oplossen en kunnen ook op elk moment stoppen
* Alle partijen zijn gelijk. Het is niet omdat u bouwheer bent dat u meer te zeggen hebt
* Er wordt een protocol ondertekend om deze principes te respecteren
* Een bemiddeling eindigt in een bemiddelingsakkoord, ondertekend door alle partijen en de bemiddelaar. Dit kan dan gehomologeerd worden bij de rechtbank om het uitvoerbaar te maken